Update
Uitspraken van 20 oktober 2026 tot 2 november 2026
Redactie: J.H. Gerards, H. Morre, J. Krommendijk, S. Lambrecht, P. Ölçer, B. Aarrass, L.E. Burgers, P. Cannoot, L.R. Glas, C. Mak, D.A.G. van Toor en C. Van de Graaf.
Geachte lezer,
Voor u ligt nieuwsbrief 19 van EHRC Updates. In deze nieuwsbrief treft u een overzicht van de nieuwste uitspraken aan.
Veel leesplezier gewenst!
De redactie
Europees Hof voor de Rechten van de Mens
-
Europees Hof voor de Rechten van de Mens
In 2022 heeft het EHRM een pilotuitspraak gedaan over de slechte gevangenisomstandigheden in Oekraïne. Het oordeelt nu dat die omstandigheden nog niet zijn verbeterd. Wel is er inmiddels een civielrechtelijke compensatieprocedure. Die heeft in het geval van de acht klagers erg lage schadevergoedingen opgeleverd, zodat zij nog steeds slachtoffer zijn van een schending van art. 3 EVRM. In algemene zin is de compensatieprocedure echter wel aan de maat. Ondanks de lage vergoedingen in het geval van klagers kan de procedure als rechtsmiddel dan ook voldoende effectief zijn om te voldoen aan de eisen van art. 13 EVRM.
15-10-2026
(Zaaknaam: Zakutniy e.a. t. Oekraïne, ECLI:CE:ECHR:2026:1015JUD005265220, EHRC-2026-0253) -
Europees Hof voor de Rechten van de Mens
Onderneming Devekom heeft in 2006 een naheffing voor douaneheffingen betaald, maar deze bleek ten onrechte te zijn opgelegd. Devekom heeft succesvol geprocedeerd om het bedrag terug te krijgen, maar daarbij is geen rentevergoeding toegekend. Het EHRM neemt aan dat dit inbreuk maakt op het eigendomsrecht. Doordat het terug te betalen bedrag tien jaar lang niet is gecorrigeerd voor inflatie, terwijl de terugbetalingsplicht bovendien resulteerde uit een fout van de staat, is een excessieve en individuele last opgelegd aan Devekom. Art. 1 EP EVRM is daardoor geschonden.
13-10-2026
(Zaaknaam: Devekom DOO Nis t. Servië, ECLI:CE:ECHR:2026:1013JUD001694722, EHRC-2026-0243) -
Europees Hof voor de Rechten van de Mens
In Turkije is in 2021 wetgeving in werking getreden waardoor bij voor terrorisme veroordeelde gevangenen de gesprekken met hun bezoekers kunnen worden afgeluisterd en opgenomen. Het EHRM overweegt dat dergelijke gesprekken onderdeel uitmaken van het (relatieve) privéleven van gevangenen. Als gevangenen en hun bezoek van het afluisteren op de hoogte zijn, hoeft niet aan dezelfde strenge eisen te worden voldaan als bij heimelijk afluisteren gelden. Wel moet ook hier voldoende rechtsbescherming worden geboden. Bij deze regeling ontbreekt het vooral aan een verplichting tot gemotiveerde belangenafweging in het concrete geval. Art. 8 EVRM is dan ook geschonden.
13-10-2026
(Zaaknaam: Cengiz t. Turkije, ECLI:CE:ECHR:2026:1013JUD002540622, EHRC-2026-0241) -
Europees Hof voor de Rechten van de Mens
Na een succesvolle procedure heeft de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State het echtpaar Veldsink een forfaitaire proceskostenvergoeding toegekend. Volgens het echtpaar is deze vergoeding veel lager dan de werkelijke kosten van de procedure. Het EHRM begrijpt dat de forfaitaire regeling is ingegeven door budgettaire overwegingen en overwegingen van goede rechtsbedeling. Het acht de regeling niet onredelijk: de vergoeding is niet afhankelijk van het winnen van de zaak en in gevallen van volledige afhankelijkheid van rechtsbijstand of in buitengewone omstandigheden is een uitzondering mogelijk. Het systeem is dan ook niet in strijd met art. 6 lid 1 EVRM.
06-10-2026
(Zaaknaam: Veldsink-Schoonbeek en Veldsink t. Nederland, ECLI:CE:ECHR:2026:1006JUD002633722, EHRC-2026-0252) -
Europees Hof voor de Rechten van de Mens
In de Hongaarse onderwijssector moesten tot 2022 de vakbonden bij stakingsplannen afspraken maken met de regering over minimale dienstverlening. Tijdens de Covid-19-pandemie werd deze regel vervangen door een regeringsbesluit waarin dit minimumniveau werd vastgelegd. Later werd deze bij wet vastgelegd. Het EHRM overweegt dat het internationaalrechtelijk gezien erg ongebruikelijk is dat onderwijs wordt gekwalificeerd als minimale voorziening. Als dit al gebeurt, moet een goed evenwicht worden gevonden tussen het belang van continuïteit van het onderwijs en de effectiviteit van het stakingsinstrument. Daar is in Hongarije niet zichtbaar naar gezocht, zodat art. 11 EVRM is geschonden.
06-10-2026
(Zaaknaam: Réka Kiss e.a. t. Hongarije, ECLI:CE:ECHR:2026:1006JUD000841223, EHRC-2026-0249) -
Europees Hof voor de Rechten van de Mens
Een Romajongen van negen jaar oud werd aangevallen door een voorbijganger toen hij samen met zijn zusje muziek maakte op het plein. Naar het incident werd meteen onderzoek gedaan, maar uiteindelijk werd de voorbijganger nauwelijks strafrechtelijk verantwoordelijk gehouden voor zijn handelen. Het EHRM oordeelt dat de staat daarmee tekort is geschoten in zijn verplichting tot het waar mogelijk bieden van rechtsherstel aan kwetsbare personen tegen ongeoorloofd handelen van derden. Art. 8 EVRM is dan ook geschonden. De jongen heeft echter te weinig bewijsmateriaal aangevoerd om ook een schending van het discriminatieverbod te kunnen vaststellen.
06-10-2026
(Zaaknaam: Pavlovic t. Servië, ECLI:CE:ECHR:2026:1006JUD004216021, EHRC-2026-0248) -
Europees Hof voor de Rechten van de Mens
Een journalist publiceerde een reeks artikelen over militaire samenwerking met Libië. Later bleek dat zij vertrouwelijke informatie toegespeeld had gekregen van een militair. Zij citeerde daar niet uit, maar gaf in één geval wel een – geheim gehouden – naam van een betrokken commandant prijs. Zij is daarom strafrechtelijk vervolgd en vijf maanden in voorarrest gehouden. Gelet op de zorgvuldige omgang van de journalist met de geclassificeerde informatie en het belang van het onderwerp, het ontbreken van een goede nationale belangenafweging en de ernst van de inbreuk op de uitingsvrijheid, acht het Hof art. 10 EVRM door het voorarrest geschonden.
06-10-2026
(Zaaknaam: Muyesser Ugur t. Turkije, ECLI:CE:ECHR:2026:1006JUD004573822, EHRC-2026-0247) -
Europees Hof voor de Rechten van de Mens
Makovac en Latin hebben een boete gekregen vanwege illegale visvangst in Sloveense wateren. De procedures die zij daartegen hebben aangespannen zijn zonder zitting afgedaan. In Makovac’ geval acht het Hof dat terecht, omdat het bewijsmateriaal heel duidelijk was. Daarentegen heeft Latin door het ontbreken van de zitting te weinig mogelijkheid gehad om het bewijs te betwisten en heeft hij geen getuigen kunnen horen. Deze schending van art. 6 lid 1 en 3 (b) en (d) EVRM kan door heropening in het individuele geval worden rechtgezet. Of er een systemisch probleem is dat breder moet worden opgelost, kan het Hof niet achterhalen.
06-10-2026
(Zaaknaam: Makovac en Latin t. Slovenië, ECLI:CE:ECHR:2026:1006JUD001552523, EHRC-2026-0246) -
Europees Hof voor de Rechten van de Mens
Daci is in 1997 na een tuchtrechtelijke procedure ontslagen als rechter. In 2016 solliciteerde hij naar een rechterlijke positie, maar werd hij vanwege het eerdere ontslag gediskwalificeerd. In 2017 werd hij wel benoemd tot lid van een ‘vetting body’, maar bij de sollicitatie naar die functie vermeldde hij de eerdere sanctie niet. Hij werd daarop veroordeeld voor ‘intellectuele vervalsing’. Het Hof oordeelt dat dit een nieuwe kwalificatie was die niet eerder of later is gebruikt. Ook gelet op enkele andere omstandigheden van de zaak acht het de kwalificatie niet voorzienbaar, zodat art. 7 EVRM door de veroordeling is geschonden.
06-10-2026
(Zaaknaam: Daci t. Albanië, ECLI:CE:ECHR:2026:1006JUD0005232234, EHRC-2026-0242) -
Europees Hof voor de Rechten van de Mens
Baybaşin zit een levenslange gevangenisstraf uit. Na bezoek van zijn advocaat en een druk op de ‘randomiser’-knop is hij onderworpen aan een lijfsvisitatie. Het EHRM acht dit systeem van visitaties niet in strijd met art. 3 en 8 EVRM. Het behandelt gevangenen allemaal hetzelfde en is hier niet onredelijk toegepast. Ook gelet op het doel van het systeem, namelijk tegengaan van het binnensmokkelen van goederen, is het niet onredelijk dat visitaties gerandomiseerd plaats kunnen vinden. Het niveau van vernedering dat inherent is aan een visitatie gaat de grenzen van het volgens art. 3 EVRM toelaatbare niet te buiten.
06-10-2026
(Zaaknaam: Baybasin t. Nederland (nr. 2), ECLI:CE:ECHR:2026:1006JUD003638422, EHRC-2026-0240) -
Europees Hof voor de Rechten van de Mens
Mammadov, hoofdredacteur van een nieuwssite, is strafrechtelijk veroordeeld tot ruim vijf jaar voorwaardelijke gevangenisstraf omdat hij kritische artikelen had gepubliceerd. In het kader van het onderzoek zijn twee telefoons en een laptop in beslag genomen. De doorzoekingen en inbeslagname waren volgens het Hof niet in overeenstemming met het recht en daarom strijdig met art. 8 EVRM. De lange retentieduur leverde een disproportionele inbreuk van art. 1 EP EVRM op. De veroordeling zelf diende niet aantoonbaar een legitiem doel en was bovendien disproportioneel. Art. 10 EVRM is dan ook geschonden. Een schending van art. 18 EVRM is daarentegen niet aangetoond.
06-10-2026
(Zaaknaam: Anar Mammadov t. Azerbeidzjan, ECLI:CE:ECHR:2026:1006JUD001204319, EHRC-2026-0239)
Hof van Justitie van de Europese Unie
-
Hof van Justitie van de Europese Unie
In een Oostenrijkse beoordeling van een Europees aanhoudingsbevel (EAB) is de vraag opgekomen of nationaal recht mag verplichten om de over te leveren persoon in hechtenis te nemen, ook al is deze op borgtocht vrijgelaten en bereid zelf naar de verzoekende lidstaat te reizen. Het HvJ EU oordeelt dat een dergelijke verplichting niet in strijd is met art. 6 Hv. Dit geldt ook voor een nationale verplichting om de over te leveren persoon in een penitentiaire inrichting te plaatsen.
15-10-2026
(Zaaknaam: Tsachkov, ECLI:EU:C:2026:865, EHRC-2026-0251) -
Hof van Justitie van de Europese Unie
In Polen zijn bij een rechter op haar verzoek honderd zaken weggehaald en via het op een toevalsgenerator gebaseerde IT-systeem SLPS toebedeeld aan andere rechters. Het HvJ EU acht zo’n onttrekking van zaken aanvaardbaar als de rechter er uit vrije wil zelf om heeft verzocht. Een hertoewijzing via een systeem als SLPS levert geen schending op van de rechterlijke onafhankelijkheid en onpartijdigheid, mits het systeem berust op transparante, objectieve en vooraf vastgestelde regels en het algoritme en de lotingsbeslissingen openbaar zijn. Het is niet onrechtmatig als een rechter een hertoewijzing op basis van zo’n systeem niet specifiek kan betwisten.
15-10-2026
(Zaaknaam: Rowicz, ECLI:EU:C:2026:856, EHRC-2026-0250) -
Hof van Justitie van de Europese Unie
Media-aanbieder Golf Bulgaria heeft een Facebookvideo op zijn website geplaatst waarin de spot werd gedreven met een jongen met speciale onderwijsbehoeften. Hiervoor is een boete opgelegd wegens strijd met de goede zeden. Het HvJ EU bepaalt dat ‘goede zeden’ een redelijke vertaling kunnen zijn van de ‘menselijke waardigheid’ van de richtlijn audiovisuele mediadiensten en art. 1 Hv, mits dit begrip duidelijk en nauwkeurig genoeg is geformuleerd. Het belang van menselijke waardigheid is zo groot dat bescherming ervan bovendien een legitieme en noodzakelijkerwijs evenredige inbreuk op de uitingsvrijheid oplevert in de zin van art. 52 lid 1 Hv.
15-10-2026
(Zaaknaam: Golf Bulgaria, ECLI:EU:C:2026:866, EHRC-2026-0244) -
Hof van Justitie van de Europese Unie
Een asielzoeker is op zestienjarige leeftijd Duitsland binnengekomen. Pas toen hij al meerderjarig was, is hem asiel verleend. Het HvJ EU heeft in eerdere rechtspraak bepaald dat in zo’n geval wel nog een gezinsherenigingsverzoek met de ouders kan worden gedaan, mits dat binnen redelijke termijn (in beginsel drie maanden) wordt ingediend. Het bouwt hier nu op voort door te oordelen dat die termijn indicatief is en in bijzondere omstandigheden een langere termijn redelijk kan zijn. Deze soepele lezing houdt verband met de rechten van het kind en van gezinsleven, zoals beschermd door art. 24 resp. 7 Hv.
08-10-2026
(Zaaknaam: Kreis Bergstraße, ECLI:EU:C:2026:839, EHRC-2026-0245)