Vainik e.a. t. Estland, EHRM (GK) 30 juni 2026 (schrapping van de rol), nrs. 17982/21 en 2 andere

In Estland geldt een volledig rookverbod in gevangenissen. Een Kamer van het EHRM heeft in december 2025 geoordeeld dat dit in strijd is met art. 8 EVRM. Nadat een panel had besloten de zaak voor te leggen aan de Grote Kamer voor herbeoordeling, is het het Hof niet meer gelukt om nog contact te krijgen met de advocaat of de drie klagers. Een van hen bleek te zijn overleden; de twee andere zijn vrijgelaten. De Grote Kamer ziet geen redenen om de klacht nog te behandelen, ook niet in het mogelijke mensenrechtelijk belang, en schrapt de zaak van de rol.

Ubeda e.a. t. Italië, EHRM 2 juli 2026, nr. 9993/24

Ubeda heeft in 2021 aangifte gedaan van huiselijk geweld door G.P. tegen haar en haar kinderen. Zij zijn daarop naar een opvanghuis gebracht en G.P. is strafrechtelijk vervolgd. Het onderzoek en de procedure lijden echter grote vertraging en pas na drie jaar is G.P. zijn ouderlijke macht ontnomen en konden Ubeda en de kinderen het opvanghuis verlaten. De vertragingen in de procedures zijn volgens het Hof mede te wijten aan een seksistische en stereotyperende houding bij de officier van justitie. Daarnaast hebben de vertragingen zeer nadelige gevolgen gehad voor Ubeda en de kinderen. Art. 8 EVRM is dan ook geschonden.

Rainbow Mission Foundation e.a. t. Hongarije, EHRM 7 juli 2026, nr. 32272/21

Tijdens de COVID-19-pandemie verbood Hongarije op grond van een algemeen samenscholingsverbod verschillende demonstraties en legde het administratieve sancties op aan deelnemers aan autoprotesten. Het EHRM oordeelt dat artikel 11 EVRM is geschonden ten aanzien van twee verzoekers van wie de geplande demonstraties automatisch werden verboden, zonder concrete beoordeling van het besmettingsrisico of een afweging van de betrokken belangen. Voor drie andere verzoekers, die administratieve sancties kregen wegens deelname aan protesten, stelt het Hof geen schending van de artikelen 10 en 11 EVRM vast, omdat de sancties proportioneel waren en binnen de ruime beoordelingsmarge van de staat vielen.

Kunstelj t. Slovenië, EHRM 7 juli 2026, nr. 5257/22

Een Sloveense blogger werd veroordeeld tot een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van zes maanden wegens belediging en laster van twee journalisten, die hij gedurende meerdere jaren via zijn persoonlijke blog met grove beledigingen en ongefundeerde beschuldigingen had bestookt. Ondanks rechterlijke bevelen en civielrechtelijke sancties zette hij zijn gedrag voort. Het EHRM oordeelt dat er geen schending van art. 10 EVRM is. De uitlatingen droegen niet bij aan een publiek debat, vormden een ernstige en voortdurende aantasting van de reputatie van de slachtoffers en rechtvaardigden, gelet op de uitzonderlijke omstandigheden van de zaak, een onvoorwaardelijke gevangenisstraf.

Jesus Pinhal t. Portugal, EHRM 9 juli 2026 (GK), nr. 48047/15

Klager is vervolgd door strafrechtelijke autoriteiten, de Securities Markt Commission en de Banco de Portugal wegens het verstrekken van onjuiste informatie aan de laatste twee. Hij werd volgens Portugees recht zowel strafrechtelijk als bestuursrechtelijk veroordeeld. Het Hof oordeelt, op basis van een nieuwe aanpak voor het derde deel van de ne bis in idem-toets, dat alle procedures strafrechtelijk van aard waren, werden gevoerd vanwege dezelfde overtreding, en dat de drie procedures deel uitmaken van een geïntegreerd stelsel van procedures dat bedoeld was om verschillende aspecten van het handelen van klager te bestraffen. Geen schending van art. 4 Protocol 7.

Ivanyushchenko t. Zwitserland, EHRM 2 juli 2026, nr. 54708/20

Ivanyushchenko staat op een Zwitserse sanctielijst en zijn tegoeden zijn bevroren, omdat hij onderdeel zou uitmaken van de entourage van de in 2014 afgezette Oekraïense president Janoekovitsj. Het EHRM kan niet beoordelen of de bevriezing verenigbaar is met art. 1 EP EVRM, nu Zwitserland dat protocol niet heeft geratificeerd. Wel acht het aannemelijk dat Ivanyushchenko’s reputatie is geraakt. In de afweging tussen het algemene belang dat wordt gediend met de sancties en de reputatiebelangen hebben de Zwitserse autoriteiten echter terecht aangenomen dat het eerste belang het zwaarste weegt. Art. 8 EVRM is dan ook niet geschonden.

Günana t. Bulgarije, EHRM 7 juli 2026, nr. 54549/22

Het EHRM veroordeelde Bulgarije wegens schending van art. 3 EVRM naar aanleiding van de mishandeling van een arrestant tijdens zijn politiedetentie. Verzoeker vertoonde bij zijn overbrenging naar de voorlopige hechtenis verschillende verwondingen, waarvoor de Bulgaarse autoriteiten geen aannemelijke verklaring konden geven. Het Hof benadrukt opnieuw dat de bewijslast in dergelijke gevallen bij de overheid ligt. Daarnaast voldeed het strafrechtelijk onderzoek naar de vermeende mishandeling niet aan de vereisten van een doeltreffend onderzoek, onder meer wegens aanzienlijke vertragingen en het uitblijven van essentiële onderzoeksdaden. Bulgarije schond daarmee art. 3 EVRM, zowel materieel als procedureel.

Fanesi t. Italië, EHRM 2 juli 2026, nr. 25063/20

Na een voetbalwedstrijd raakten supporters van beide teams slaags. De oproerpolitie kwam tussenbeide en gebruikte daarbij onder meer wapenstokken. Fanesi werd enkele keren met een wapenstok op het hoofd geslagen en heeft daar blijvende neurologische schade aan overgehouden. Het Hof oordeelt dat in de omstandigheden voldoende aannemelijk is dat de schade is veroorzaakt door het optreden van de politie, ook al omdat geen goede alternatieve verklaring is gegeven. Daarnaast is het uitgevoerde onderzoek in verschillende opzichten gebrekkig geweest. Art. 3 EVRM is dan ook zowel in materieel als in procedureel opzicht geschonden.

Eikenaar t. Nederland, EHRM 30 juni 2026, nr. 52053/18

In 2016 waren vijf politiemensen betrokken bij het onder bedwang krijgen van E.C.U., een man die op straat en later in huis verward en agressief gedrag vertoonde. Zij pasten daarbij diverse technieken toe, waaronder een klap op het hoofd. Uiteindelijk overleed E.C.U. aan een overdosis cocaïne, maar de vraag is opgekomen of het handelen van de politie strijdig was met art. 3 EVRM. Het Hof concludeert dat dat het geval was, onder meer omdat de klap op het hoofd onnodig leek, de politie onvoldoende getraind was voor deze situaties, en een art. 12 Sv-klacht niet helemaal overtuigend gemotiveerd werd afgewezen.